nagrodaskowyrow.htm

Von: O. Vitold-Yosyf Kovaliv [kovaliv@ostroh.uar.net]
Gesendet: Montag, 29. April 2002 01:03
An: POLONIA-Press-Niemcy/Kongres
Betreff: Nagroda Polonijna im. Skowyrów

NAGRODA POLONIJNA

IM. SKOWYRÓW ZA ROK 2002

 

Fundatorem nagrody jest zmarły w 1978 r. w USA mgr Franciszek Skowyra, działacz Polonii amerykańskiej, z wykształcenia prawnik, oraz jego małżonka Irena Skowyra, mieszkająca od lipca 1993 r. w Polsce. Franciszek Skowyra był w Polsce międzywojennej związany ze Stronnictwem Ludowym Wincentego Witosa. Przez wiele lat pracował jako nauczyciel na Śląsku. Po kampanii wrześniowej 1939 r. został deportowany i osadzony w łagrach na północy Związku Radzieckiego. Stamtąd, wraz z armią polską gen. Andersa, dotarł do Iranu. Odbył cały szlak bojowy II Korpusu. Po wojnie przebywał w Anglii, a potem osiadł na stale w USA. Był czynnym działaczem w kręgach polonijnych. Przez całe życie owocnie realizował swą naczelną zasadę służby Polsce bez reszty.

Nagroda została ufundowana w 1980 r. Po raz pierwszy przyznano ją w 1981 r. Wręczana jest corocznie za prace drukowane, których zakres tematyczny obejmuje historię najnowszą, a szczególnie dzieje polskiej myśli politycznej, ruchu ludowego oraz walk niepodległościowych. Przyznawana jest też za prace o problematyce polonijnej i religijnej, szczególnie ukazujące wkład Kościoła i duchowieństwa w rozwój kultury narodowej, walki o wolność i niepodległość Polski, sprawiedliwość społeczną, godność i prawa człowieka.

Dotąd wyróżniono nagrodą 60 osób. Są to nie tylko uczeni z KUL i UMCS, ale też laureaci reprezentujący środowiska akademickie Gdańska, Poznania, Warszawy, Wrocławia, a także zagraniczne – Londynu, Paryża, Rzymu.

Wręczenie tegorocznych nagród odbyło się 25 kwietnia w Trybunale Koronnym w Lublinie. W spotkaniu wzięli udział m.in. pracownicy naukowi i studenci lubelskich uczelni. Uroczystość uświetniło wystąpienie Zespołu Tańca Ludowego UMCS. Laudację na cześć nagrodzonych wygłosił przewodniczący jury, ks. prof. E. Walewander. Jednego laureata – ks. prof. A. Kopiczkę –przedstawił ks. prof. Zygmunt Zieliński (odczytał ks. prof. E. Walewander).

Z dziedziny biografistyki nagrodzono w tym roku dwie prace: “Polacy w Rosji od XVIII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny” (Warszawa-Poznań 2000) prof. dr. hab. Artura Kijasa z UAM, oraz “Polacy i Polonia w Austrii”, cz. I: “Zasłużeni” (Lublin-Wiedeń 2001), prof. dr. hab. Władysława S. Kucharskiego z UMCS.

Prof. Artur Kijas pisze językiem przystępnym, można powiedzieć – potoczystym oraz zbliżonym w pewnym sensie nawet do eseju. Jest to ogromnie ważne, gdyż praca przeznaczona jest właściwie dla każdego czytelnika. Biografie są dobrze udokumentowane, co jest niekwestionowaną zaletą książki. W nagrodzonej publikacji opisuje rodaków, którzy swą pracą ułatwiali Rosjanom zdobywanie obcych ziem i ludów. Dźwigali szkolnictwo i przemysł. Autor ukazuje też wielu Polaków, którzy wychowywali obywateli wielkiej Rosji. Próbowali często humanizować rosyjską biurokrację, angażowali się w rozwój systemu prawniczego i administracyjnego.

“Polacy i Polonia w Austrii” to publikacja niełatwa do oceny, nawet gdyby ktoś zdobył się na dokładną lekturę tych wszystkich biogramów, liczących bez mała 200 stron. Autor czerpał z najlepszych wzorców. Prof. W Kucharski śledzi nie tylko pojedyncze postacie, ale i środowiska, z których bohaterowie się wywodzą. Dzięki leksykonowi odnajdujemy polityków, działaczy społecznych, naukowców, amatorów o niezrównanej często, choć wąskiej erudycji, nauczycieli, duchownych. Leksykon wprowadza czytelnika także w świat osób, których dokonania i poglądy stają się dopiero przedmiotem badania naukowego. Nagrodzona praca jest wizytówką badań prof. W. Kucharskiego, jego osiągnięć naukowych związanych z Polonią w Austrii, wyrażonych w 9 książkach i stu dalszych publikacjach.

Ks. dr Adam Romejko należy do najmłodszej generacji, zarówno jako kapłan, jak i historyk. W swoim dorobku naukowym ma już kilkanaście publikacji, w tym także książki, z których jedna to nagrodzona przez Katolicki Uniwersytet Lubelski pozycja: “Duszpasterstwo polonijne w Wielkiej Brytanii” (Tuchów 2001). Jest to monografia nader ciekawa, operująca dużym materiałem ilustracyjnym.

Laureatem drugiej nagrody ex aequo jest ks. kan. mgr Witold Kowalów. Wyróżnienie otrzymuje “za całokształt twórczości nt. Kościoła katolickiego i Polaków na Wołyniu”. Przyznając nagrodę ks. Kowalowowi, chcemy w jego osobie wyróżnić również wielu innych kapłanów, którzy podobnie jak laureat podjęli pracę w trudnych warunkach na Wschodzie i pracują tam z ogromnym poświęceniem. Ks. Witold J. Kowalów jest kapłanem wywodzącym się z archidiecezji krakowskiej, który od 1992 r. pracuje w parafii Wniebowzięcia NMP w Ostrogu, w obwodzie rówieńskim. Odbudował tam swój kościół parafialny i przyczynił się do renowacji innych obiektów sakralnych na terenie swojej parafii. Jest autorem kilku publikacji książkowych. Są to: “Zmartwychwstały Kościół”, cz. I: “Diecezja łucka 1989-1998: odrodzenie Kościoła rzymskokatolickiego w obecnym dekanacie rówieńskim” (Biały Dunajec 1998); “Sursum corda. Wybór artykułów prasowych z lat 1992-1997” (Biały Dunajec-Ostróg 1999).

Laureatem tegorocznej nagrody specjalnej “za całokształt twórczości w dziedzinie pedagogiki obywatelskiej i chrześcijańskiej” jest prof. dr hab. Wiesław Theiss – profesor Wydziału Pedagogicznego UW Laureat opublikował, oprócz wielu artykułów, m.in. książki takie jak “Radlińska” (Warszawa 1997); jest to dzieło poświęcone twórczyni szkoły naukowej w dziedzinie pedagogiki społecznej w Polsce. Ze zrozumiałych względów zainteresowały nas takie książki, jak: “Dzieci syberyjskie. Dzieje polskich dzieci repatriowanych z Syberii i Mandżurii 1919-1923” (Warszawa 1992) oraz “Zniewolone dzieciństwo. Socjalizacja w skrajnych warunkach społeczno-politycznych” (Warszawa 1999). Oprócz tego laureat nagrody specjalnej jest współautorem prac zbiorowych poświęconych m.in. Korczakowi oraz takich jak “Mała ojczyzna. Kultura, edukacja, rozwój lokalny” (Warszawa 2001).

Ks. prof. Zieliński podkreślił w swojej laudacji m.in. to, że ks. prof. Andrzej Kopiczko ma na swoim koncie poważny dorobek naukowy. Nie jest zatem nowicjuszem i Nagroda Skowyrów za książkę “Kościół Warmiński a polityka wyznaniowa po II wojnie światowej” (Olsztyn 1996) jest wyrazem uznania i afirmacją dużego trudu badawczego. Nagroda jest sposobem wyrażenia należnego mu uznania.

 

Ks. Edward Walewander

 

[“Forum Polonijne” (Lublin) nr 4 (46) z kwietnia 2002 r., s. 22.]